Merhametli Olmak Lazım

Merhamet insanın başkalarıyla birlikte acı çekme yeteneğidir. Bir kişi karşıdaki insanın acısını hissedip harekete geçiyorsa buna merhamet etme denilir. Duygu üzerine çalışan bilim insanları merhameti, karşıdakinin acı ve ıstırabını hissedip yardımda bulunmaya yönelmeyi merhamet olarak tanımlar.

Merhamet, empati, diğerkamlık ve özgecilikten ayrılmaktadır. Empati karşıdaki insanın duygu durumunu fark etme, onun düşüncesini hissetme ve onun bakış açıyla bakabilmedir. Empatinin Türkçe karşılığına duygudaşlık diyebiliriz. Yani karşımızdaki insanın duygusunu taşıma becerisi. Oysa merhametin harekete geçip davranışa dönüşme yönü de bulunur. Örneğin soğuk bir havada kağıt toplayan bir çocuğun ipince giyinmesini görmek ve buna üzülmek empati olurken bu çocuğa kalın bir giysi alıp vermek merhamettir. Merhamet, diğerkâmlıktan da farklıdır. Diğerkamlığı harekete geçiren bir işaret fişeğidir aslında. Bu yönüyle merhamet, diğerini düşünmenin ön koşulu olmaktadır. Tabi ki diğerini düşünmenin tek koşulu merhamet değildir. Fakat birinin acısını iç dünyamızda hissedip davranışa geçmemizin ön koşullarından biri olması oldukça önemli.

Merhamet ve empati sosyal ilişkilerin temelini oluşturuyor. İnsanların birbiriyle sağlıklı ilişkiler kurmasında oldukça önemli. Merhametsiz bir dünyada yaşamayı hayal etmek bile insanın ruhuna ağır geliyor. İnsanlara öncülük eden Peygamberlere baktığımızda merhamet özellikleri bariz bir şekilde ortaya çıkıyor. Toplumun fertlerinin saygı ve sevgi içinde yaşamasının ön koşullarından birisi merhamettir diyebiliriz. İnsanların birbirine merhamet göstermesi bireyin mutluluğunu ve geleceğe bakışını olumlu etkiliyor. Psikolojide hangi konu olursa olsun dengenin gözetilmesi gerektiği vurgulanır. Merhamet konusunda da insanlar dengeyi gözetmek zorundadır. Her şeyin fazlası zarar veriyor, merhametinde. Sosyal ilişkilerde aşırı merhamet göstermek saygı ve ilgiyi azaltabiliyor. Ya da sorumluluk davranışları tek bir kişinin omzunda kalabiliyor. Fazla merhametin zarar vermediği tek yer ailedir. Aile içindeki kişiler birbirine karşı fazladan merhamet gösterebilir. Klasik ebeveyn-çocuk ilişkisi kitaplarında aile içinde merhamet duygusunun yoğun yaşanması, aile bireylerini birbirine daha fazla bağladığı ifade ediliyor. Bu nedenle dışarıda merhameti dengeli, aile içinde “sınırsız” sergileyebiliriz. Çocuklarımıza, eşimize, kardeşlerimize ve anne-babamıza merhamet konusunda cömert davranabiliriz.

Merhametli insanların özelliğine baktığımızda;

• Merhametli insan diğerlerinin duygu, düşünce ve davranışlarını anlamaya çalışıyor ve anlayışlı davranışlar sergiliyor.
• Merhametli insanlar güç sahibi olduğunda bu gücü insanlara karşı kullanmıyor. Sadece onları geliştirmek ve korumak amaçlı kullanmaya çalışıyor. Bir yerde yönetici olduğunda baskı ve başına buyruk değil, çevresinde çalışan insanların duygu ve düşüncelerini gözetiyor. Daha önemlisi diğer insanların incinmemesine özen gösteriyor.
• Merhametli insanlar, birinin herhangi bir sebeple acı çektiğini gördüğünde harekete geçiyor.
• Merhametli insanlar diğerlerinin zor duruma düşeceği ve mahcubiyet duyacağı şeyleri ifade etmemeye çalışıyor.
• Merhametli insanların minnettarlık seviyeleri diğerlerine göre daha fazla oluyor.

Merhametin hayatımıza pratikte pek çok katkısı var. Merhametli olduğumuzda insanlarla ilişkilerimiz de düzeliyor. İnsanlarla iletişimi güçlendirmek istiyorsak merhametli davranmamız gerekiyor. Merhametli olmak insanda olumlu duyguları artırıyor. Eğer olumsuzluğa yatkınım ya da kötümserim diyorsanız merhamet davranışı geliştirmeye yönelebilirsiniz. Merhametli olmak insanın ömrünü uzatıyor. Yapılan çalışmalarda merhametli olan insanların daha fazla yaşadığı görülüyor. Merhamet gösterdiğimizde fizyolojik olarak da rahatlıyoruz. Beynimizin olumlu özelliklerden sorumlu olan kısmı daha aktif oluyor. Merhametli davranışlar sergileyen insanların hayatlarının daha amaçlı olduğu görülüyor. Merhamet hayatımıza anlam katıyor.

Son olarak merhamet duygumuzu nasıl geliştirebiliriz ona bakalım;

• En başta sabırlı olmak gerekiyor.
• Hata yaptığımızda özür dilememiz gerekiyor. Kibir merhametin önündeki en büyük engellerden biridir. Bu nedenle kibirli olmaktan kaçınmamız gerekiyor.
• Yargılamadan dinlemeyi öğrenmemiz gerekiyor. Birini tavsiye vermeden, kendi hayatımızdan örnekler sunmadan dinleyebilmemiz gerekiyor. Özellikle karşıdaki insanın konuşmasına da izin vermek ve sözünü kesmemek de buna dâhildir.
• Yardım denemelerinde bulunmak gerekiyor. Örneğin bir yere girerken arkadan gelen kişi için kapıyı tutmak, denk geldiğimizde marketten gelen komşumuza poşetleri taşımaya yardım etmeyi teklif etmek gibi
• Başkasının başarısı ile mutlu olabilmek gerekiyor. Örneğin birisi terfi aldıysa veya yeni bir iş sahibi olduysa onu kutlayabilmek gibi
• Kıskançlık duygusunu kontrol altında tutmak ve farkında olmak gerekiyor. Kıskançlık duygusunu yok saymak imkânsızdır. Herhangi bir sebebe bağlı olarak kıskançlık ortaya çıkacak olabilir. Bu duygunun farkında olursak karşı taraftaki insana merhamet göstermemiz de daha kolay olur.
• Diğer insanlara saygı göstermek gerekiyor. İnsanların “kim” olduğundan bağımsız olarak davranmalıyız. Küçükle küçük, büyükle büyük olmak oldukça önemli.
• İnsanları eleştirmek yerine olduğu gibi kabul etmek gerekiyor.
• İnsanlarla ortak payda bulmaya gönüllü olmak gerekiyor. Anlaşmaya gönüllü olan insan herhangi bir nasıla imkân verebilir.