Tezi Nasıl Yazdım (Doktora veya Yüksek Lisans)

Ben bu yazıyı özellikle doktora için yazıyorum fakat yüksek lisansta da aynı süreci işletmenizde hiçbir sakınca yoktur. Ben doktora konusunu belirlemeden önce zihnimde birkaç konu vardı. Bölümdeki hocalarla çeşitli görüşmelerimizde belli konular daha öne çıkmaya başladı. Ardından çalışmak istediğim konuya dair kitapları aldım. Ve aldığım kitapları okudum. Kitapları okuduktan sonra zihnim berraklaşmaya başladı. İlk olarak okuduğum kitaplardan en çok kullanılan kavramları belirledim. Kavramları belirledikten sonra, kavramları veritabanında tek tek aratarak ilgili makaleleri indirdim.

Şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki benim çalıştığım alanla ilgili Türkçe ve yabancı kaynak olmak üzere yüzden fazla tezi inceledim. Tez ve makaleleri inceledikten sonra içindekiler bölümünü oluşturmaya başladım. Bu aşamada hala okumaya devam ettim. Tezin içindekiler bölümü, son dört beş yıl içinde yani yazma aşamasında sürekli değişti. Tezin içindekiler bölümünü en başta belirleyebilmek tezin genel hatlarının çıkmasına yardımcı oluyor.

Tezin içindekiler bölümünü belirlerken kaç bölümden oluşacağı ve bölümlerin içeriklerinin neler olacağını belirlemek bana oldukça önemli geliyor. Her bölüm ve başlık için zaman ayarlaması yaptım. Her bölüm ve başlık için kaç ay, kaç hafta çalışacağımı belirledim. Motivasyon sağlaması ve tez yazarken hayata uyumu kaçırmamak adına gerekli olduğunu düşünüyorum. Zaman ayarlaması tutmamış olabilir, hiç can sıkacak bir durum yok. Bu tez sizin ve size göre şekilleniyor. Tekrar dönüp aynı başlıklara ekleme çıkarma yapabilirsiniz.

Zaman ayarlamasından sonra yazacağım bölüm ve başlıkla ilgili yabancı ve Türkçe kaynakların hepsini indirdim ve tezim için yararlı olan kısımları yazmaya başladım. Bölümleri önce tek tek ayrı dosyalar halinde yazdım. Aslında tezde tüm bölümleri ayrı ayrı dosyalar halinde yazdım ve tez bitme aşamasına geldiğinde birleştirme yaptım. Kaynak toplarken Mendeley programını kullandım. Tezi yazmaya başladığım ilk dönemde fişleme yöntemine başvurdum. Fakat ilerleyen zamanlarda fişleri birleştirmenin oldukça zor olduğunu farkettim. Bu nedenle Mendeley’de her başlığa göre makaleleri ayırıp okuyarak, teksir kagıtlarına elimle yazdım. Ardından her başlık ile ilgili içeriği tamamladığımda Word belgesine geçirdim.

Teksir kağıtlarından Word belgesine geçirirken benim açımdan en dikkat ettiğim konu, yazdıklarımı biriktirmemek oldu. Teksir kağıtlarına yazdıklarımı akşamında hemen Word belgesine dipnotlu ve kaynakçalı şekilde geçiyordum. Zira teksir kağıtları biriktiğinde insanın Word belgesine geçirme konusunda yeterince motivasyonu olmayabiliyor. Ayrıca yazarken dipnot ve kaynakça bölümünü bir bütün halinde halledebilmek oldukça önemlidir. Bu nedenle Mendeley veya benzeri bir program kullanmak iş yükünüzü inanılmaz hafifletiyor. Tezin alt başlıklarını yazarken eş zamanlı olarak dipnot ve kaynakçayı da yazmanız gerekiyor. Aksi takdirde tez son aşamaya geldiğinde işin içinden çıkılmaz bir hal alabilir. Nitekim dipnot ve kaynakçayı en sona bırakan arkadaşlarımın çok zorlandığına şahit oldum.

Özet olarak size maddeler halinde nasıl tezi nasıl yazacağınızı sıralayayım. Sıraya önem vererek yazıyorum.

1. Konuyla ilgili tüm kitapları satın alınız ve okumaya başlayınız.
2. Okuduğunuz kitaplarda konuyla ilgili önemli kavramları tek tek yazınız.
3. Belirlemiş olduğunuz kavramları akademik veritabanlarında tek tek aratınız.
4. Veritabanlarında bulduğunuz tüm makaleleri indiriniz.
5. Belirlemiş olduğunuz kavram ve konuyla ilgili Türkçe ve yabancı kaynaklardaki tezleri bulup indiriniz.
6. Veritabanlarından indirdiğiniz tez ve makaleleri okuyup inceleyiniz.
7. Literatürü inceledikten sonra tezinizin içindekiler bölümünü oluşturunuz. Oluşturmuş olduğunuz içindekiler bölümünü dert etmeyin zaten defalarca değişecektir.
8. İçindekiler bölümünde tezinizin kaç bölümden oluşacağını belirledikten sonra alt başlıkları tek tek oluşturunuz.
9. İçindekiler bölümü oluştuktan sonra artık başlıkların altını dolduracaksınız. Burada önemli olan her bulduğunuzu yazmanız değil, sizin tezinizle ilgili olan kısımları yazmaktır. Aksi takdirde savunmada büyük sorunlar açacak ve altından kalkamayacağınız eleştirilere maruz kalacaksınız.
10. Her bölüm ve başlık için zaman ayarlaması yapınız. Tezi beş-altı ayda yazarım mantığı oldukça yanlıştır. Doktora tezini senelere yayarak yazmanız gerekmektedir. Aksi takdirde kendinizi zora sokarsınız. Hem ruh sağlığınız hem de bedensel sağlığınıza mâl olacak bir işe girmiş olursunuz.
11. Tez yazarken dipnot ve kaynakçaya oldukça önem vermeniz gerekiyor. Ben Mendeley programını kullandım. Size de bu ve benzeri bir program kullanmanızı öneririm.

Aklıma gelenler şimdilik bu kadar, bu başlığı zaman zaman güncelleyeceğim. Bir yazıda da tezde hangi programları kullandığımı anlatmaya çalışacağım. Ayrıca tezin ilk aşamalarındaysanız ya da sonlara da gelseniz farketmez Word ve Excel programlarını çok iyi öğrenmenizi şiddetle tavsiye ederim. Herkes Word ve Excel’i bildiğini sanıyor fakat öğrendikçe göreceksiniz ki aslında bu programlardan bihabermişiz. Word ve Excel programları derya deniz programlardır, öğrenin tezinizi yazarken ve sonraki hayatınızda rahat edersiniz. Kızınızın nişan giderlerini, oğlanın sünnet düğünündeki gelir-gider meselesini rahatlıkla hesaplarsınız. Olmadı ev alırken hesaplamanızda kullanırsınız.

Tez yazmak gerçekten çok zor iş, ömrünüzü, zihninizi kemirip durur. Önemli olan bu süreci hayatın bir parçası olarak görüp, ruh ve beden sağlığını bozmadan sonuçlandırmak. Manevi dünyanızı yıkmadan ve yıpratmadan bu işi halletmek de tezi yazan kişinin kendi sorumluluğundadır. Ben kendimce tavsiyeler verdim. Herkesin hayatı algılama biçimi ve iş yapma şekli farklıdır. Umarım okuduğunuza değen bir yazı olmuştur.

Not: Doktora tezi yazıyorsanız rahat olunuz, yazdığınız konuyu sizden daha iyi bilen kimse yoktur. O yüzden dümen her zaman sizin elinizde. Savunmada bile sizden daha iyi bilen birisi olmayacak. Bu nedenle tezin tasarrufu sizin elinizdedir. Tez döneminin keyfini çıkartmaya çalışın. Bitirdikten sonra bu dönemi hatırladığınızda yüzünüzde tebessüm olacaktır.

Kendinize iyi bakınız. Sağlıcakla..