Sosyal medya ve yalnızlık ilişkisine dair araştırmalara bakıldığında bazı çalışmalar sosyal medyanın insanları yalnızlıktan kurtarıp daha da sosyalleştiğini ortaya koymaktadır. Eğer kişi kendi ulaşabileceği insanlarla sosyal medya üzerinden iletişim kurarsa bu durum o kişiye sosyalleşmeyi kolaylaştırmaktadır. Eğer bir kişi kendinin ulaşamayacağı kişilerle iletişim kurar ve sürekli bu ilişkileri sürdürürse zamanla bu kişi daha da yalnızlaşacaktır. Üstelik bu yalnızlık depresyon, stres, ruh sıkleti, ümitsizlik ve kopukluk gibi önü alınmaz birçok sorun yaşatacaktır. Bu konuda en iyi ilaç kişinin topluma karışmasıdır. Yani sosyalleşmedir. Twitter, instagram veya facebookta fenomen olup binlerce takipçisi olan youtuberların intihar ettiğine şahit olduk. Bunun altında büyük yalnızlıklar yatmaktadır. Buraya dikkatinizi çekiyorum.
Yapılan bir çalışmada, lise talebelerinin sosyal medya kullanımı ve yalnızlık ilişkileri değerlendirilmiş. Öğrenciler kendi okullarındaki arkadaşları ile etkileşim için sosyal medyayı kullanıyorsa yalnızlıklarının azaldığı görülmüş. Çünkü öğrenciler, ulaşabilecekleri insanlarla iletişim kuruyorlar. Bu da sosyal hayatta onlara destekleyici olmaktadır. Aksine okul ve aile çevresinden uzaklaşarak ulaşamayacakları insanlarla sosyal medya etkileşimi kuran öğrencilerin daha yalnızlaştığı görülmüştür. Bu sosyal medya kullanımımız için iyi bir örnek.
Maymunların gruplaşması üzerine yapılan bir çalışmadaki durum oldukça şaşırtıcı gelmişti bana. Maymun gruplarının genelde 30-50 kişilik gruplar halinde öbeklendiği tespit edilmiş. Maymunların grup sayısı 50’yi geçtiğinde başka bir grubun oluşmaya başladığı ve bu grupların birbirinden ayrıldığı gözlemlenmiş. Bunun temel nedeni maymun gruplarında sayı 50’yi geçtiğinde iletişim zorlaşıyor ve maymunlar birbirini tanıyamadığından grubu sıkı tutmak amacıyla belli bir sayıdan sonra ayrılıyorlar. Başka bir komün oluşturur gibi grup oluşturuyorlar. Bu da şunu göstermektedir ki grupta tanışık olma ve iletişim kurma başlı başına bir ihtiyaç oluyor. Aksi takdirde maymunlar sosyal izolasyon, yalnızlık ve depresyon belirtilerine benzer şeyler yaşıyorlar.
Bu durum bizim içinde geçerlidir. İnsanın grup içinde olması ve insanlarla yaşaması bir zorunluluktur. Bu durum hem bilimsel bir gerçektir hem de defalarca denenerek test edilmiş bir vakadır. Zaman zaman, insanlarda; “ben dünyada tek başıma, bir evde, bir bilgisayarla makarna ve menemen yiyerek hayatımı sürdürürüm” hissi ve düşüncesi olabiliyor. Hatta bu konularda büyük iddia sahipleri de olabilir. Evet kesinlikle deneyerek, yaşayarak test etmenizi isterim. Fakat psikolojik rahatsızlığa yakalanmama ihtimaliniz neredeyse yok diyebilirim. Ayrıca en masum psikolojik rahatsızlık bile insanda iz bırakmaktadır. Yıllar yılı şifa aramak her açıdan maliyetli.
Sosyal medya ile yalnızlık ilişkilerine dair çalışmalara bakıldığında sosyal medya kullanımı, sosyal kaygısı (anksiyete) olanlarda pozitif anlamda katkı sağlayabilmektedir. Sosyal fobisi veya sosyal kaygısı olan kişilerin de ulaşabileceği insanlarla iletişim kurması kilit nokta görevi görmektedir. Eğer kişi sonsuz bir bilinmezlikle iletişim kurar ve bunu devam ettirirse, insan içine çıkma kaygısı ve insanlarla iletişim kurma korkusu daha da artabilir. Buradan çıkan sonuç şu oluyor: Sosyal medyada etkileşim ve iletişim sağlayacaksan, bir saat sonra çay içebileceğin insanlarla iletişim kur. Sen buradasın iletişim kurduğun adam ta Nijer’de. Bu durum yalnızlığı her geçen gün artırır ve seni çok üzer. Kimse üzülsün istemeyiz. Tabi ki rock ya da pop starsan veya büyük bir kitleye hitap eden bir fenomensen orası başka. Zannetmeyin ki fenomenlerin hayatlarında sorun yok!
Sosyal medyanın en zararlı tarafları trollük, zorbalık, kendini kıyaslama ve stalk yapmadır. Bir kişi sürekli gizli hafiye gibi başka kişileri araştırıyorsa psikolojik olarak birçok rahatsızlığa gebe bir durumla meşgul oluyordur. Ayrıca sürekli başkalarını araştırma ve onların yorumlarını okuyarak sataşmalarda bulunma da yalnızlığı sürekli artırmaktadır. Aman siz bu başkalarını araştırmadan (stalk) ve atışma işlerinden uzak durunuz.
Sosyal medyanın diğer bir zararı ise kişinin kendini başkasıyla kıyaslamasıdır. Sosyal medyada herkes mutlu gibi, zengin gibi, şımarık gibi, fiziksel olarak mükemmel gibi bir imaj çizmek istiyor. Geçen haberlerde bir kadın örneğine rastlamıştım. Şımarık gibi zengin gibi, fiziksel olarak mükemmel gibi, mutlu gibi görünmek ve sosyal medyaya bunları aksettirebilmek adına, bankadan yüklü miktarda kredi çekmiş. Fakat sosyal medya okyanusu göründüğünden daha derin olduğundan, banka kredisiyle kalmış baş başa. O çizdiği imaj maalesef kendini o banka borcundan kurtaramamış. Ve bu borç ödeme sorununu hayatı boyunca çekmek zorunda kalacak. Umarım durumu daha da kötüleşmez.
Sosyal medyadan uzak durmak mümkün değil zannedersem. Kendinize ekranlı saatler belirleyin. Ekranlı geçirdiğiniz saatlerin süresini dürüstçe belirleyin. Sorun belirlenmeden çözüm bulunamaz. Ekranlı saatlerin dışında keyifli işlere yönelin. Benim hiçbir hobim ya da ilgi alanım yok diyorsanız, çıkın 1 saat yürüyün. Yürümekten daha ucuz ne var, havadan başka! Belirtmek isterim ki yalnızlık ve psikolojik olarak iyi olma durumu, bizim sosyal medyayı nasıl kullandığımıza ve algıladığımıza göre değişiyor. Hayatın merkeziymiş gibi algılamamak gerekiyor. Ayrıca sosyal medya haber kaynağı gibi de algılanmamalıdır.
Lütfen kendinize iyi bakın. Selamlar.
İleri Okuma Kaynakları:
Appel, H., Gerlach, A. L., Crusius, J. (2016). The interplay between Facebook use, social comparison, envy, and depression. Current Opinion in Psychology, 9, 44–49. doi:10.1016/j.copsyc. 2015.10.006. A helpful review and synthesis of current literature on Facebook use and social comparison.
Burke, M., Kraut, R. E. (2016). The relationship between Facebook use and well-being depends on communication type and tie strength. Journal of Computer-Mediated Communication, 21, 265–281. doi:10.1111/jcc4.12162. Additional research supporting the importance of specific Facebook behaviors in predicting well-being as a consequence of use.
https://www.psychologytoday.com/blog/talking-apes/201801/does-using-social-media-make-you-lonely
Clark, J. L., Algoe, S. B., & Green, M. C. (2017). Social network sites and well-being: The role of social connection. Current Directions in Psychological Science. Advance online publication.
Gallo JJ, Rabins PV. Depression without sadness: alternative presentations of depression in late life. American Family Physician, 1999; 60(3): 820-826.
Kross E, Verduyn P, Demiralp E, Park J, Lee DS, Lin N, Shablak H, Jonides J, Ybarra O: Facebook use predicts declines in subjective well-being in young adults. PLoS One 2013, 8:1-7. http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0069841.
SEZAİ KORKMAZ 
Yorum bırakın